Το Μουσείο Ιατρικής Κρήτης στεγάζεται στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, στην Πανεπιστημιούπολη Βουτών του Ηρακλείου, και φέτος συμπληρώνει δέκα χρόνια από τη θεσμοθέτηση και την έναρξη της λειτουργίας του. Οι συλλογές του περιλαμβάνουν ιστορικά ιατρικά βιβλία, ιατρικά και χειρουργικά εργαλεία, παλαιά ιατρικά μηχανήματα, φαρμακευτικά σκεύη και πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Απευθύνεται στους φοιτητές της Σχολής, στα σχολεία και στο ευρύ κοινό.
Από τον Μορφωτικό Σύλλογο στο Μουσείο Ιατρικής Κρήτης
Η ιστορία του Μουσείου ξεκινά από τον Μορφωτικό Σύλλογο Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο που ιδρύθηκε το 1996 με στόχο τη διαφύλαξη, τη συντήρηση και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των επιστημών υγείας. Εμπνευστές του Συλλόγου και του Μουσείου υπήρξαν ο καθηγητής της Ιατρικής Σχολής Ιωάννης Τσαμπαρλάκης και ο ιατρός ιστοριοδίφης Εμμανουήλ Δετοράκης.
Το υλικό προήλθε από ιδιωτικές συλλογές γιατρών, από κλινικές και δημόσια νοσοκομεία, καθώς και από δωρεές οικογενειών υγειονομικών, μελών και φίλων του Συλλόγου. Η καταγραφή και αρχειοθέτησή του κατά τα μουσειακά πρότυπα άρχισε το 2010. Μετά από μια μακρά συλλογική προσπάθεια ακαδημαϊκών και υγειονομικών της τοπικής κοινωνίας, το Μουσείο θεσμοθετήθηκε στο πλαίσιο της Ιατρικής Σχολής, η οποία του παραχώρησε ειδικό χώρο στις εγκαταστάσεις της.
Οι πέντε θεματικοί άξονες
Το περιεχόμενο του Μουσείου οργανώνεται σε πέντε θεματικούς άξονες. Οι «Τόποι της ίασης» ακολουθούν τη διαδρομή από τη μινωική ιατρική, τα Ασκληπιεία και τα σπιτάλια ως το Πανάνειο, τη Σπιναλόγκα, τα σανατόρια και τα σύγχρονα νοσοκομεία. Η ενότητα για το ανθρώπινο σώμα, τις αισθήσεις και τον εγκέφαλο εξετάζει τη δομή και τη λειτουργία του οργανισμού. Η ενότητα «Από τα βότανα στα φάρμακα» αναπαριστά το εργαστήριο ενός παλιού φαρμακείου. Ο άξονας των ιατρικών εργαλείων και της τεχνολογίας εντάσσει την ιστορία της ιατρικής στην ιστορία του πολιτισμού, ενώ ο τελευταίος αφορά τη σχέση της ιατρικής με τα γράμματα και τις τέχνες.
Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν ένα ιατροσόφιον, μια συσκευή θεραπευτικού πνευμοθώρακα, η πρώτη συσκευή αναισθησίας, ένα ακτινοσκοπικό μηχάνημα και μια σειρά φαρμακοδοχείων.
Εκπαίδευση και δράσεις
Το Μουσείο λειτουργεί και ως εκπαιδευτικός φορέας. Για τους φοιτητές της Ιατρικής προσφέρει μαθήματα με τίτλους «Ιατρική και Ανθρωπιστικές Επιστήμες» και «Αφηγηματική Ιατρική». Για τους μαθητές της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης διοργανώνει εκπαιδευτικά προγράμματα, από ταξίδια στη μινωική ιατρική και το εργαστήριο ανατομίας ως το παλιό φαρμακείο.
Σε συνεργασία με το Κέντρο Ερευνών και Μελετών του Πανεπιστημίου Κρήτης διεξήχθη από το 2021 ένας κύκλος σεμιναρίων για τη συνάντηση της ιατρικής με τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, του οποίου οι εισηγήσεις εκδόθηκαν πρόσφατα στην πρώτη έντυπη έκδοση του Μουσείου. Οι συλλογές έχουν επίσης ψηφιοποιηθεί και είναι προσβάσιμες μέσω εφαρμογής εικονικής περιήγησης.
Δέκα χρόνια λειτουργίας
Η πρώτη δεκαετία από τη θεσμοθέτηση του Μουσείου εορτάζεται με σειρά δράσεων. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε στις 18 Μαΐου 2026 στη Δημοτική αίθουσα «Ανδρόγεω» του Ηρακλείου, με θέμα «Τα σπλάχνα μου κι η θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζουν». Περιλάμβανε προβολή ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη και στρογγυλή τράπεζα για την ιστορία της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα.
Ο διευθυντής του Μουσείου, καθηγητής Γιάννης Τσιαούσης, ευχαρίστησε τους συνεργάτες, τους υποστηρικτές και τους εθελοντές, με ιδιαίτερη αναφορά στον Εμμανουήλ Δετοράκη και στον Ιωάννη Τσαμπαρλάκη και στον Μορφωτικό Σύλλογο, που στήριξαν την ιδέα από τα πρώτα της βήματα.
Πληροφορίες επίσκεψης
Η επίσκεψη στους χώρους του Μουσείου είναι δωρεάν και γίνεται τις εργάσιμες ημέρες από τις 10:00 έως τις 14:00, κατόπιν συνεννόησης. Τα σχολεία και οι οργανωμένες ομάδες χρειάζονται προκράτηση. Το Μουσείο διαθέτει και αίθουσα διαλέξεων 30 θέσεων για εκδηλώσεις που σχετίζονται με το αντικείμενό του.
Πληροφορίες δίνονται στο τηλέφωνο 2810 394810 και στην ιστοσελίδα museum.med.uoc.gr, όπου όσοι θέλουν να στηρίξουν το Μουσείο θα βρουν τη σχετική ενότητα «Υποστηρίζω το Μουσείο».
